Knieletsel: Meniscus

De menisci zijn twee kraakbeenstructuren die in de knie liggen, tussen het bovenbeen en onderbeen. Ze hebben een halfcirkelvormige vorm en een wigvormige doorsnede. Elke knie heeft twee menisci: één aan de buitenkant (laterale meniscus) en één aan de binnenkant (mediale meniscus).

Verschil tussen de twee menisci
De buitenste meniscus is groter en beweeglijker, en neemt meer gewicht op. De binnenste meniscus is steviger verankerd en zorgt meer voor stabiliteit. Omdat de binnenste meniscus vaster zit, scheurt deze ook vaker - ongeveer drie keer zo vaak als de buitenste. Ook ontstaat er vaker artrose na een operatie aan de buitenste meniscus.

Waarom zijn de menisci belangrijk?
De menisci vervullen verschillende taken in de knie:

• Ze verdelen de druk gelijkmatig over het kniegewricht
• Ze dempen schokken bij beweging, zoals wandelen of sporten
• Ze helpen het kraakbeen gezond te houden door de verspreiding van gewrichtsvocht
• Ze dragen bij aan de stabiliteit van de knie

Wanneer een meniscus beschadigd of gescheurd is, kunnen deze functies verstoord raken. Dit leidt vaak tot pijn, zwelling en stijfheid in de knie.

Arthroscopie betekent letterlijk 'in een gewricht kijken' (arthros = gewricht, scopie = kijken). Dit gebeurt met een kijkoperatie in verschillende gewrichten zoals de heup, schouder, elleboog en pols. De meest uitgevoerde kijkoperatie is die in de knie. Bij een kijkoperatie maakt de orthopedisch chirurg twee of drie kleine sneetjes in uw knie.

Door een van de openingen schuift hij een dun buisje met een cameraatje waarmee het kniegewricht bekeken kan worden. Voor goed zicht wordt het gewricht tijdens de ingreep voortdurend gespoeld met vloeistof. Via de andere opening(en) worden instrumenten ingebracht voor de behandeling.

Voordelen van een kijkoperatie
Een kijkoperatie heeft verschillende voordelen ten opzichte van een gewone operatie:

• Kleinere sneden betekenen sneller herstel
• Groter deel van het kniegewricht kan bekeken worden
• Minder risico op complicaties
• Sneller hervatten van werkzaamheden

Sinds de jaren '70 en '80 is er een grote vooruitgang geboekt in de mogelijke ingrepen tijdens een kijkoperatie.

Er zijn verschillende redenen om een arthroscopie uit te voeren. Een vermoedelijke meniscusscheur is de meest voorkomende reden. Ook bij bepaalde aandoeningen van het kraakbeen, losse stukjes bot en slijtage kan een kijkoperatie noodzakelijk zijn. Bijvoorbeeld als overwogen wordt een knieprothese te plaatsen.

Waarom géén kijkoperatie?
Er zijn ook aandoeningen in en aan de knie waar met een kijkoperatie niets aan te verbeteren is. Vergevorderde slijtage kan niet opgelost worden. Ook zacht of beschadigd kraakbeen achter de knieschijf kan met een kijkoperatie niet verbeterd worden.

Voorbereiding
Voor de operatie wordt u onderzocht door een anesthesioloog (narcosearts) en een opnamearts. Zij beoordelen of er bijzonderheden zijn die van belang kunnen zijn voor de ingreep en de verdoving. De kijkoperatie kan gebeuren onder algehele verdoving (narcose) of plaatselijke verdoving (ruggenprik), eventueel gecombineerd met een slaapmiddel.

U moet nuchter zijn voor de operatie: vanaf middernacht vóór de ingreep mag u niets meer eten of drinken. Na de operatie heeft u krukken nodig. Het is verstandig deze van tevoren te regelen.

De operatie
Het been of de patiënt wordt verdoofd met een ruggenprik of met narcose. Daarna ligt u op de rug met het te opereren been in een klem. Er zit een bloeddrukband om het bovenbeen zodat het zicht niet door bloed vertroebeld wordt. Het been wordt gedesinfecteerd en afgedekt met steriele doeken.

Er worden 2 à 3 kleine sneetjes gemaakt vlak naast de kniepees en iets hoger in de knie. Deze kunnen zowel horizontaal als verticaal zijn. Door deze gaatjes gaat de camera, een aanwijsstokje of happertje, en soms een afvoerbuis voor het spoelvocht.

Wanneer u een ruggenprik heeft gekregen, kunt u meekijken op een beeldscherm. De kijkoperatie duurt ongeveer een half uur. Tijdens de operatie kan de gehele knie beoordeeld worden op kraakbeenafwijkingen, afwijkingen aan de menisci en kruisbanden.

Als er een scheur in een meniscus zit kan deze direct behandeld worden. De behandeling hangt af van de plaats van de scheur en de kwaliteit van de meniscus.

Verwijderen van beschadigd weefsel
Het kapotte deel wordt met een happertje of een soort stofzuiger (shaver) verwijderd. Dit wordt meestal gedaan wanneer de scheur niet hechtbaar is of wanneer het weefsel van slechte kwaliteit is.



Hechten van de meniscus
Als het een scheur betreft die helemaal aan de buitenste rand van de meniscus zit en deze niet lang geleden is ontstaan, kan de meniscus gehecht worden. Soms moet de orthopedisch chirurg aan de kant van de hechting (binnen- of buitenzijde van de knie) een extra opening maken, zodat de meniscus goed aan het kapsel kan hechten. Bij nieuwere hechttechnieken kan de meniscus soms helemaal in het gewricht gehecht worden zonder extra opening. Het hechten van de meniscus heeft op de langere termijn als voordeel dat de kans op artrose (slijtage) kleiner is.



Kruisbandafwijkingen
Er zijn twee kruisbanden (voorste en achterste). Deze zijn over het algemeen goed te zien en te testen door met de aanwijsstok eraan te trekken. De kruisbanden kunnen slap hangen of vrijwel verdwenen zijn (bijvoorbeeld als deze lang geleden gescheurd is). Hieraan wordt tijdens de kijkoperatie zelf in eerste instantie niets gedaan, maar het heeft wel gevolgen voor de verdere behandeling.

Kraakbeenafwijkingen
Kraakbeenafwijkingen komen voor in vele gradaties. Als er een kleine plaatselijke maar diepe beschadiging is, worden loshangende stukjes kraakbeen verwijderd en worden er gaatjes geboord of geponst in het bot. Als deze behandeling wordt toegepast mag u 6 weken niet op het been staan en lopen. Kleine scheurtjes in het kraakbeen kunnen soms dichtgebrand worden.

Slijtage is een uitgebreide vorm van kraakbeenafwijkingen (dunner wordend kraakbeen). Slijtage kan zich soms beperken tot een helft van de knie, terwijl de andere helft puntgaaf is. In zo'n geval loont het soms om een halve knieprothese te plaatsen. Hierbij spelen ook leeftijd en activiteitenniveau een rol.

Het traject na de operatie hangt af van de ingrepen die tijdens de operatie zijn uitgevoerd.

Wondverzorging
Het aangebrachte verband moet 24 tot 48 uur blijven zitten en mag er daarna zelf afgehaald worden. U heeft twee of drie kleine wondjes. Indien de wondjes nog niet dicht zijn, kunt u ze afplakken met een pleister. Douchen is geen probleem na het verwijderen van het drukverband, maar in bad gaan wordt afgeraden totdat de wondjes helemaal dicht zijn.

Als de meniscus is gehecht
Als uw meniscus is gehecht, moet u vier tot zes weken met krukken lopen. U mag de knie niet helemaal buigen (maximaal 100 graden). Dit betekent dat u niet mag hurken of in kleermakerszit mag zitten. Als u uw knie te ver buigt, kan er te veel druk op de meniscus komen te staan waardoor deze niet goed kan vastgroeien. Om te voorkomen dat u uw knie te ver buigt, krijgt u meestal een zogenoemde brace (kniebeugel). U mag uw knie wel helemaal strekken. Na zes weken mag u uw knie weer volledig belasten. Als u sport, mag u dit na drie maanden weer opbouwen naar uw oude niveau.

Als een gedeelte van de meniscus is verwijderd
Bij het verwijderen van een gescheurde meniscus mag u na de operatie normaal op het been staan, op geleide van de pijn. Veel mensen hebben echter behoefte aan krukken tijdens de eerste paar dagen. Het is verstandig dat u de eerste drie dagen na de operatie de knie niet te zwaar belast. U mag uw been wel volledig bewegen. Dit is ook goed om een trombosebeen te voorkomen. Buig en strek uw knie voorzichtig door uw bovenbeenspieren aan te spannen. Als uw kraakbeen niet beschadigd is, functioneert uw knie naar verwachting na zes weken voor ongeveer tachtig procent weer normaal. De binnenmeniscus herstelt over het algemeen sneller dan de buitenmeniscus.

Bij kraakbeenbehandeling
Als er gaatjes in het bot zijn gemaakt, of de meniscus is gehecht, mag u 6 weken niet op het been staan, en moet u dus met krukken lopen. Als er een kruisbandscheur is vastgesteld, zult u fysiotherapie krijgen voor het versterken van de bovenbeenspieren zodra de wondjes genezen zijn.

Leefregels

• Probeer uw been in rust zoveel mogelijk hoog te houden, dit gaat zwelling tegen
• Beweeg uw enkel regelmatig na de operatie om zwelling te voorkomen
• Uw geopereerde been mag volledig belast worden, op geleide van de pijn (tenzij anders aangegeven)
• Pijnmedicatie zoals paracetamol kunt u afhankelijk van de pijn gebruiken

Controle
Na tien tot veertien dagen heeft u een belafspraak om uw herstel te bespreken. Na ongeveer zes weken komt u voor controle bij uw orthopedisch chirurg. Afhankelijk van de behandeling en de beschadiging krijgt u na de operatie fysiotherapie.

Zoals bij elke operatie kunnen er ook na een kijkoperatie problemen ontstaan. Complicaties bij een kijkoperatie komen gelukkig zelden voor, maar er is een kleine kans op:

• Langdurige forse zwelling
• Bloeding
• Infectie van een van de steekgaatjes of het kniegewricht
• Trombose van het onderbeen (bloedpropje in de bloedvaten van het onderbeen). Om dit te voorkomen krijgt u vaak voordat u naar huis gaat een injectie met een bloedverdunnend middel
• Gevoelloosheid van een deel van de huid doordat een klein zenuwtje is doorgesneden

Neem contact op met uw orthopedisch chirurg als:

• De hele knie dik wordt en/of meer pijn gaat doen
• De knie warm aanvoelt en/of rood wordt
• U niet meer op het been kunt staan, terwijl u dit eerder wel kon

Meniscustransplantatie: De normale meniscus
Meniscustransplantatie: Kijk operatie van de knie